Όταν οι κοινωνίες αντιμετωπίζουν δυσκολίες να σχεδιάσουν το μέλλον τους, να προσαρμοστούν σε σημαντικές και διεθνώς επιβαλλόμενες αλλαγές στην οργάνωση τους και στους στόχους τους κινητοποιούν τις εφεδρείες τους στην διανόηση που έχουν την δύναμη να παράγουν νέες ιδέες, να εμπνεύσουν τους νέους ανθρώπους για ευγενείς σκοπούς, να επανασχεδιάσουν τις κοινωνικές και οικονομικές σχέσεις δίνοντας τους προοπτικές δημιουργίας και αναπροσανατολισμού στην υπηρεσία των πολιτών.
Ο κόσμος μας έχει μπει τα τελευταία χρόνια σε μια διαδικασία αναπροσανατολισμού, δυστυχώς δίχως πυξίδα. Για δεκαετίες η πυξίδα του σχετίζονταν με την συγνωστές κοσμοθεωρίες των ‘ισμών’ του προηγούμενου αιώνα. Οι ελίτ του σήμερα σκέφτομαι όμως ράθυμα, βολεύονται με τις κοσμοθεωρίες του προηγούμενου αιώνα, την ίδια ώρα που η τεχνολογία τους αφήνει ταχύτατα πίσω.
Η τρομακτική στη κυριολεξία πρόοδος της τεχνολογίας και λιγότερο της επιστήμης, με κορυφαία αλλά όχι μοναδική την τεχνητή νοημοσύνη, θέτει πλέον ερωτήματα υπαρξιακά στη κοινωνία μας που φαίνεται να μην είναι έτοιμη, δεν έχει κινητοποιήσει τις νοητικές και ηθικές εφεδρείες να επεξεργαστούν αυτήν την τεράστια αλλαγή στη καθημερινότητα μας. Η αληθινή επιστήμη ερευνά και αναζητά λύσεις αλλά την ίδια στιγμή προβληματίζεται για τις συνέπειες τους στην ανθρώπινη ύπαρξη, είναι υπεύθυνη και συλλογιέται. Η τεχνολογία έχει συνεπάρει τους ιερείς της, που έχουν σε μεγάλο βαθμό χάσει την ηθική διάσταση της για τον άνθρωπο. Τεράστια κεφάλαια επενδύονται στις νέες τεχνολογίες με το εκθετικό κέρδος ως αυτοσκοπό, το οποίο επανεπενδύεται με αποτέλεσμα την εκθετική πρόοδο της τεχνολογίας που συγκεντρώνεται σε λίγους με τεράστια δύναμη χρήματος και γνώσης. Η ίδια η τεχνολογία ανεξέλεγκτη αυτοτροφοδοτείται και αυτοελέγχεται πλέον, απομακρυνόμενη από τον βασικό σκοπό της ύπαρξης της, την υπηρέτηση του ανθρώπου δημιουργού της.
Οι σημερινές ελίτ παρακολουθούν αποσβολωμένες, μουδιασμένες την εκθετική πρόοδο της τεχνολογίας. Το φαινόμενο είναι παγκόσμιο αλλά στην χώρα μας είναι τρομακτικό. Οι επιστημονικές ελίτ στην πλειοψηφία τους (ευτυχώς υπάρχουν αρκετές φωτεινές εξαιρέσεις) ασχολούνται με την καριέρα τους, την συγκέντρωση εξουσίας, χρήματος και δόξας. Κάποιες φορές οι διαμάχες τους, ιδιαίτερα οι ακαδημαϊκές, θυμίζουν ρωμαϊκή αρένα, δίχως σεβασμό στην προσπάθεια των συναδέλφων τους, μόνο της υπερίσχυσης τους με κάθε τίμημα. Οι νέοι επιστήμονες, ιδιαίτερα οι φοιτητές παρακολουθούν μια εξουσιαστική διελκυστίνδα ατομιστών και αντιλαμβάνονται λανθασμένα την επιστήμη ως πασαρέλα όχι ως αγάπη για την γνώση και την ανακάλυψη του κόσμου μας.
Οι πολιτικές ελίτ συγκεντρώνουν κατά πλειοψηφία τους ρηχούς, λαϊκιστές και ημιμαθείς καριερίστες που ελάχιστα ενδιαφέρονται να υπηρετήσουν την κοινωνία και τους πολίτες, υπηρετούν κατά προτεραιότητα την καριέρα τους και την πολιτική τους επιβίωση, συνήθως δίχως αρχές. Το σημερινό παζάρι των εύκολων μετακινήσεων τους ανάμεσα στα διάφορα κόμματα προκαλεί στην κυριολεξία ναυτία. Περνούν από το ένα κόμμα στο άλλο δίχως την ελάχιστη ντροπή για το τι δήλωναν πριν μόλις λίγους μήνες για το νέο τους κόμμα.
Ένα μέρος των επιχειρηματικών ελίτ, ευτυχώς υπάρχουν και οι εξωστρεφείς, επενδύουν σε υπερσυγκέντρωση εγχώριας οικονομικής ισχύος με πίεση στην κοινωνία μέσα από την εξαγορά μεγάλων αθλητικών συλλόγων, κεντρικών και τοπικών μαζικών μέσων ενημέρωσης παντός τύπου (ραδιοτηλεόραση, ηλεκτρονική ενημέρωση, έντυπος τύπος). Προσπαθούν έτσι να ελέγξουν τις εσωτερικές πολιτικές αποφάσεις προς το συμφέρον τους και εκεί που δεν τα καταφέρνουν στοχοποιούν με τα μέσα ενημέρωσης που τους ανήκουν και συνομωσιολογούν, απαξιώνοντας περαιτέρω τον πολιτικό κόσμο και απομακρύνοντας τους σοβαρούς και υπεύθυνους πολίτες από την πολιτική.
Η χώρα μας δυστυχώς έχει σήμερα τεράστιο έλλειμα αληθινών ελίτ παντού. Οι σημαντικοί που προσπαθούν δεν αρκούν, χρειάζονται πολύ περισσότεροι. Ας ελπίσουμε ότι οι διεθνείς δυσκολίες που έρχονται θα κινητοποιήσουν τις ουσιαστικές και δημιουργικές δυνάμεις αυτής της κοινωνίας που δεν συχνάζουν στα διάφορα σαλόνια εξουσίας. Ο ταραχώδης κόσμος που ζούμε απαιτεί αληθινούς ηγέτες της προσφοράς και της θυσίας στη πολιτική, στην επιστήμη, στην οικονομία, όχι ατομιστές, επαρχιώτες καριερίστες. Ευτυχώς υπάρχουν κάποιοι ουσιαστικοί χρειαζόμαστε όμως πολύ περισσότερους.