Ο κορυφαίος Ιταλός συγγραφέας και σκηνοθέτης Πιερ Πάολο Παζολίνι βρέθηκε φριχτά δολοφονημένος τον Νοέμβριο του 1975 στην Όστια, παραθαλάσσιο προάστιο της Ρώμης.
Η σορός του του είχε υποστεί φρικτούς ξυλοδαρμούς, έφερε πολλαπλά κατάγματα και είχε πατηθεί από το ίδιο του το αυτοκίνητο, μια Alfa Romeo, ενώ μέρος του πτώματος είχε καεί.
Για το έγκλημα συνελήφθη άμεσα ο 17χρονος τότε Πίνο Πελόζι (Pino Pelosi), ένας νεαρός ζιγκολό, ο οποίος ομολόγησε ότι σκότωσε μόνος του τον σκηνοθέτη πάνω σε καυγά μετά από σεξουαλική διαφωνία.
Ωστόσο, η δολοφονία του Παζολίνι, παραμένει ένα από τα μεγαλύτερα και πιο σκοτεινά πολιτικο-κοινωνικά μυστήρια της σύγχρονης ευρωπαϊκής ιστορίας καθώς η θεωρία ότι ένας αδύνατος έφηβος κατάφερε να κατακρεουργήσει με τέτοιο βάρβαρο τρόπο έναν άνδρα σε καλή φυσική κατάσταση, όπως ο Παζολίνι, δεν έπεισε ποτέ την κοινή γνώμη, ούτε και τους ιατροδικαστές.
Το 2005, ο Πίνο Πελόζι απέσυρε την ομολογία του. Δήλωσε ότι δεν σκότωσε εκείνος τον Παζολίνι, αλλά ότι η επίθεση έγινε από τουλάχιστον τρία άλλα άτομα με προσβολές και φασιστικά συνθήματα, τα οποία τον απείλησαν ότι θα σκοτώσουν την οικογένειά του αν μιλούσε.
Νέα έρευνα για τους ηθικούς αυτουργούς
Τώρα, 51 χρόνια μετά, η εισαγγελία της Ρώμης θα πραγματοποιήσει νέα έρευνα, για να εντοπισθούν τυχόν άγνωστοι, μέχρι σήμερα, ηθικοί αυτουργοί - εντολοδότες της άγριας δολοφονίας του εμβληματικού και προκλητικού διανοουμένου.
Παρά τις επανειλημμένες προσπάθειες, οι ιταλικές αρχές είχαν απορρίψει αιτήματα για εκ νέου άνοιγμα της υπόθεσης το 2016 και το 2023.
Ωστόσο, η Εισαγγελία της Ρώμης άνοιξε ξανά επίσημα την έρευνα για τη δολοφονία, μετά από αίτημα που κατέθεσε ο δικηγόρος Στέφανο Ματσιόνι, ο οποίος στο παρελθόν είχε αναλάβει την υπεράσπιση ενός εξαδέλφου του Παζολίνι.
Η απόφαση αυτή βασίζεται στην ανάγκη να εξεταστούν νέα στοιχεία και να καταθέσει ένας νέος μάρτυρας-κλειδί, με την ελπίδα να ριχτεί επιτέλους φως στα πραγματικά αίτια και τους ηθικούς ή φυσικούς αυτουργούς πίσω από το φρικτό έγκλημα, 51 χρόνια μετά.
Σύμφωνα με τα ιταλικά μέσα, ο δικηγόρος φέρεται βέβαιος ότι η δολοφονία του Παζολίνι οφείλεται σε πολιτικά κίνητρα και ότι οι εντολοδότες της ανήκαν στον χώρο των ακροδεξιών και νεοφασιστικών οργανώσεων.
Σε δηλώσεις του, ο Ματσιόνι τόνισε ότι «η δικαστική απόφαση που παρουσίαζε ως μόνο δράστη τον Τζουζέπε Πελόζι, έχει διαψευσθεί εδώ και δεκαοκτώ χρόνια από σειρά αποδείξεων οι οποίες προέκυψαν απ' τις περαιτέρω έρευνες και εγκληματολογικά ευρήματα».
«Η νέα μας αναφορά, βασίζεται σε καινούρια στοιχεία που συλλέξαμε. Ελπίζουμε η εισαγγελία της Ρώμης να καταφέρει, επιτέλους, να δώσει τις απαντήσεις που αναζητούμε εδώ και πάρα πολλά χρόνια. Καλούμε, παράλληλα, να πουν ό,τι γνωρίζουν όλους εκείνους που, μέχρι σήμερα, προτίμησαν την σιωπή», ολοκλήρωσε ο Ιταλός δικηγόρος.
Οι θεωρίες για πολιτικά κίνητρα πίσω από την δολοφονία
Η σύνδεση της δολοφονίας του Παζολίνι με το πολιτικό παρασκήνιο της Ιταλίας αποκαλύπτει το πόσο επικίνδυνος είχε γίνει ο λόγος του για το κατεστημένο της εποχής.
Με το πέρασμα των δεκαετιών, η υπόθεση συνδέθηκε άρρηκτα με το ταραγμένο πολιτικό σκηνικό της Ιταλίας των «Μολυβένιων Χρόνων».
Τη δεκαετία του '70 στην Ιταλία, το κράτος, οι μυστικές υπηρεσίες και παρακρατικές φασιστικές ομάδες συνεργάζονταν συχνά στο πλαίσιο της λεγόμενης «Στρατηγικής της Έντασης» για να εμποδίσουν την άνοδο της αριστεράς στην εξουσία.
Ο Παζολίνι, με την τεράστια επιρροή του και με βήμα την εφημερίδα Corriere della Sera, είχε δηλώσει δημόσια: «Ξέρω. Ξέρω τα ονόματα των υπευθύνων… αλλά δεν έχω αποδείξεις».
Οι επικρατέστερες θεωρίες για τα πολιτικά κίνητρα πίζω από την δολοφονία του Παζολίνι είναι δύο:
• Η έρευνα για την ENI: Ο Παζολίνι εκείνη την περίοδο έγραφε το ημιτελές μυθιστόρημά του «Πετρέλαιο» (Petrolio). Μέσα από αυτό, ερευνούσε τον σκοτεινό θάνατο του προέδρου της κρατικής εταιρείας πετρελαίου ENI, Ενρίκο Ματέι, και σκόπευε να αποκαλύψει τη διαφθορά και τις διασυνδέσεις της πολιτικής ελίτ με τη μαφία και τη νεοφασιστική τρομοκρατία.
Το μυθιστόρημα Petrolio δεν ήταν απλώς λογοτεχνία, αλλά μια δημοσιογραφική έρευνα σε μορφή μυθιστορήματος που άγγιζε τα πιο ευαίσθητα οικονομικά συμφέροντα της Ιταλίας.
Ο Ματέι, ιδρυτής της κρατικής εταιρείας πετρελαίου ENI, πέθανε το 1962 σε ένα περίεργο αεροπορικό δυστύχημα. Ο Παζολίνι πίστευε (όπως αποδείχθηκε και δικαστικά δεκαετίες μετά) ότι επρόκειτο για σαμποτάζ.
Επιπλέον, στο αρχείο του Παζολίνι υπήρχαν σημειώσεις για ένα κεφάλαιο με τίτλο «Lampi su ENI» (Λάμψεις πάνω από την ENI), όπου σκόπευε να κατονομάσει πολιτικούς της Χριστιανοδημοκρατίας που συνδέονταν με τη Μαφία, ξένα συμφέροντα και τη χρηματοδότηση φασιστικών οργανώσεων για την αποσταθεροποίηση της χώρας.
Όταν το βιβλίο εκδόθηκε τελικά μεταθανάτια το 1992, το συγκεκριμένο αποκαλυπτικό κεφάλαιο έλειπε από τα χειρόγραφα και δεν βρέθηκε ποτέ.
• Η κλοπή των αρνητικών του Σαλό: Μια άλλη ισχυρή εκδοχή αναφέρει ότι ο σκηνοθέτης παρασύρθηκε στην Όστια σε μια στημένη ενέδρα, με το πρόσχημα να αγοράσει πίσω τα κλεμμένα αρνητικά φιλμ της ταινίας του «Σαλό, ή 120 Μέρες στα Σόδομα», μια ακραία, αλληγορική επίθεση στον φασισμό και την καταναλωτική κοινωνία.
Τα αρνητικά εκλάπησαν από αγνώστους τον Αύγουστο του 1975, από τα εργαστήρια της Technicolor στη Ρώμη, μαζί με υλικό άλλων σκηνοθετών, όπως του Φελίνι).
Σύμφωνα με φίλους του Παζολίνι, οι κλέφτες ζήτησαν ένα τεράστιο ποσό ως λύτρα. Η θεωρία αναφέρει ότι η συνάντηση στην Όστια κλείστηκε με αυτό ακριβώς το πρόσχημα: ο Παζολίνι πήγε εκεί νομίζοντας ότι θα διαπραγματευτεί την επιστροφή του έργου του, αλλά βρέθηκε αντιμέτωπος με μια οργανωμένη ομάδα κρούσης.