Τι συνέβη πραγματικά τις κρίσιμες στιγμές πριν από τη σιδηροδρομική τραγωδία στην Ισπανία, που άφησε πίσω της 69 νεκρούς και εκατοντάδες τραυματίες; Πώς ένα τρένο πέρασε με κόκκινο σηματοδότη και ποιος ήταν ο ρόλος του πύργου ελέγχου;
Ο κ. Χρήστος Κουσουνής, ο οποίος διετέλεσε για 13 χρόνια επικεφαλής της ομάδας ειδικών κρίσεων σιδηροδρομικής εταιρείας στην ανατολική Ολλανδία, μιλά στο iefimerida και εξηγεί βήμα προς βήμα τους μηχανισμούς ασφαλείας, τις εντολές που φέρεται να δόθηκαν στον μηχανοδηγό, αλλά και τις χρόνιες παθογένειες του ισπανικού σιδηροδρομικού δικτύου, με αιχμή την αναβολή των εργασιών συντήρησης.
Οι εντολές από τον πύργο ελέγχου και το κόκκινο σήμα
«Ο πύργος ελέγχου έδειχνε ότι υπήρχε βλάβη στο σύστημα. Σε όλο το δίκτυο. Όλα τα τρένα σταμάτησαν σε κόκκινο σήμα. Το συγκεκριμένο τρένο σταμάτησε σε κόκκινο σήμα. Ο οδηγός πήρε τηλέφωνο (ασύρματος στο τρένο) στην αίθουσα ελέγχου. Ο υπεύθυνος της γραμμής μεταξύ Σεβίλλης και Μαδρίτης (περιοχή Τολέδο) του απάντησε ότι υπάρχει βλάβη στο σύστημα. Μπορεί να περάσει το σήμα με κόκκινο και να διατηρήσει την ταχύτητατου ATB (αυτόματο σύστημα ακινητοποίησης τρένου). Ο οδηγός επανέλαβε το μήνυμα και είπεότι μπορεί να συνεχίσει την πορεία του με τηνταχύτητα. Ο υπεύθυνος τον επιβεβαίωσε θετικά.
Ο οδηγός πέρασε το κόκκινο σήμα και αύξησε ταχύτητα μέχρι 200 χιλιόμετρα. Εδώ έγινε το λάθος. Το ATB λέει ταχύτητα 40 χλμ. Ο οδηγός κατάλαβε οτι έπρεπε να συνεχίσει με μεγάλη ταχύτητα. Εάν είχε διατηρήσει τα 40 χλμ., θα μπορούσε να ακινητοποιηθεί το τρένο 500 μέτρα πριν από τη σύγκρουση».
Πώς λειτουργούν τα συστήματα ασφαλείας
Όπως σημειώνει ίδιος στο iefimerida, το σύστημα που χρησιμοποιείται στην Ισπανία είναι το ίδιο με τη Γερμανία και την Ολλανδία. Εάν ένα τρένο παραβιάζει κόκκινο σήμα, τότε ενεργεί το ATB (αυτόματο σύστημα) και ακινητοποιείται το τρένο.
«Ο πύργος ελέγχου παρακολουθεί με κάμερες όλες τις γραμμές. Εάν υπάρχει βλάβη στη γραμμή, φαίνεται στους πίνακες του ελέγχου με κόκκινο σήμα και αυτόματα όλα τα σήματα για όλα τα τρένα σε αυτή τη γραμμή γίνονται κόκκινα και οι οδηγοί σταματούν. Συνεχίζουν μόνο με άδεια του πύργου ελέγχου».
Η συντήρηση των γραμμών και οι ιδιωτικές εταιρείες
Σύμφωνα με τον κ. Κουσουνή, ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που πρέπει να εξεταστούν αφορά τη συντήρηση των σιδηροδρομικών υποδομών, την οποία χαρακτηρίζει προβληματική.
«Οι γραμμές είναι κρατικές και χρειάζονται συντήρηση, η οποία έχει αναβληθεί ήδη δύο χρόνια τώρα. Αυτή ήταν και η αιτία του δυστυχήματος κοντά στην περιοχή Κόρδοβα τον Ιανουάριο του 2026, λόγω έλλειψης συντήρησης της γραμμής από το κράτος.
Για ποιο λόγο την έχουν αναβάλει; Στην Ισπανία υπάρχουν πολλές ιδιωτικές εταιρείες τρένων. Κάθε γραμμή έχει δύο ή τρεις διαφορετικές εταιρείες και οι τιμές τους είναι διαφορετικές για την ίδια απόσταση. Οι εταιρείες πληρώνουν το κράτος για να χρησιμοποιούν τον σιδηρόδρομο και τις γραμμές.
Εάν το κράτος κάνει τη συγκεκριμένη συντήρηση, πρέπει να σταματήσουν οι διαδρομές για ορισμένες εβδομάδες και τότε θα έχουν πρόβλημα με τις ιδιωτικές εταιρείες. Για αυτό προσπαθούν με κάθε τρόπο να αναβάλουν τη συντήρηση των γραμμών».
Το παράδειγμα της Ολλανδίας: Πως γίνονται οι εργασίες χωρίς τρένα
Ο κ. Κουσουνής φέρνει ως παράδειγμα την Ολλανδία, όπου, όπως εξηγεί, οι εργασίες συντήρησης προγραμματίζονται με τρόπο ώστε να εξασφαλίζεται η μετακίνηση των επιβατών ακόμη και όταν διακόπτεται προσωρινά η σιδηροδρομική κυκλοφορία.
«Εδώ μεταξύ Άρνεμ και Ουτρέχτης έχουμε κάθε τέσσερα λεπτά τρένο και τέσσερα διεθνή τρένα. Από τις 25 Οκτωβρίου μέχρι τις 10 Νοεμβρίου έχουν συντήρηση και δεν υπάρχει τρένο. Τα διεθνή χρησιμοποιούν άλλη γραμμή από άλλες πόλεις και μεταξύ Άρνεμ και Ουτρέχτης χρησιμοποιούνται λεωφορεία που διαθέτει το κράτος, προκειμένου να πραγματοποιείται η υπηρεσία του τρένου».